بررسی ویژگی‌های جامعه‌شناختی نمونة نوعی محصّل علوم دینی در حوزة علمیة قم (طلاّب دورة سطح)

Authors

  • سارا شریعتی مزینانی استادیار گروه جامعه‌شناسی دانشکده‌ علوم‌ اجتماعی دانشگاه تهران
  • مهدی سلیمانیه دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی دانشگاه تهران
Abstract:

این پژوهش در پی یافتن پاسخی جامعه‌شناختی برای این پرسش است که: «از زندگی طلاّب چه می‌دانیم؟» در این زمینه، سؤال‌های متعددی مطرح می‌شود که غالباً حول محور ابعاد عینی، وضعیت زندگی روزمرّه و گرایش‌های ذهنی طلاّب سازمان یافته‌ است. هدف اصلی این پژوهش در گام نخست، آن است که ابعاد بیشتری از زندگی طلاّب را بشناسیم، قالبی بودن نوع زیست اجتماعی طلاّب را بشکنیم و تکثّر موجود در واقعیت زندگی آنان را تا حدی درک کنیم. هدف دوم تولید فرضیات جامعه‌شناختی قابل دفاع و برخاسته از واقعیت زندگی طلاب دورة سطح حوزة علمیة قم است که بتواند راهنمای تحقیقات کمّی - تبیینی آتی در این حوزه قرار گیرد. رویکرد روشی انجام این پژوهش، رویکرد کیفی است که در هر مرحله، از فنون متناسبی سود جسته‌است: در مرحلة جمع‌آوری داده‌ها، از دو فن «مصاحبة عمیق نیمه‌ساخت‌یافته» و «مشاهده» (ساخت‌یافته و نیمه‌ساخت‌یافته) و در مرحلة تحلیل داده‌ها، از دو روش اصلی «گروندد تئوری» و «تیپولوژی» (از نوع برساختی) استفاده ‌شده ‌است. نمونة این پژوهش، شامل نه تن از طلاّب دورة سطح مشغول به تحصیل در حوزة علمیة قم و دو تن از استادان و مدیران حوزه می‌شود. در پایان این پژوهش و براساس داده‌های گردآوری شده از میدان تحقیق، دو گونة اجتماعی متمایز طلاّب با عناوین «تیپ نوگرا» و «تیپ سنّتی» نام‌گذاری شدند. این دو تیپ، با وجود نقاط شباهت فراوان، در هفت متغیر با یکدیگر تمایز قابل‌توجهی داشتند: نوع انگیزه‌های طلبه‌شدن (شامل دو بُعد)، سن ازدواج، نوع ابزار تبلیغ دینی، نوع رابطه با فناوری‌های ارتباطی نوین، نوع رابطة اجتماعی با همسر، و دیدگاه دربارة اشتغال همسر.

Upgrade to premium to download articles

Sign up to access the full text

Already have an account?login

similar resources

بررسی جامعه شناختی بوروکراتیزاسیون حوزة علمیة قم با رویکرد وبری1 )فرآیندها، چالشها و موانع(

نهاد حوزة علمیه در طول حیاتش به صورت قابل توجهی در حوزه های مختلف بر جامعة ایران تأثیر گذاشته و از آن تأثیر پذیرفته است و بنابراین شایستة توجه جدی و تحلیل جامعه شناختی است. شواهد و قرائنی وجود دارد که به نظر می رسد این نهاد مهم و مؤثر در سه دهة اخیر، و بخصوص در حوزة علمیة قم، با تغییراتی جدی روبه رو بوده است. یکی از این تغییرات مهم روند روبه تزاید بوروکراتیزه شدن نظام آموزشیحوزه است. این پ...

full text

اصول تفکر سیاسی جامعة مدرسین حوزة علمیة قم در دهة اول انقلاب

چکیده این پژوهش بر آن است تا با استفاده از نظریة تحلیل گفتمان لاکلائو و موفه توصیف جامعی از اصول تفکر سیاسی جامعة مدرسین حوزة علمیة قم را در دهة اول انقلاب ترسیم کند و با واکاوی در بیانیه‌های این تشکل، مؤلفه‌های دال مرکزی و دال‌های شناور گفتمان جامعة مدرسین، به‌ویژه دیدگاه‌های فقهی ـ سیاسی در این چهارچوب تبیین شود تا رابطة آن‌ها با یک‌دیگر و نحوة ارجاع این دال‌ها به مدلول مشخص شود. بر این اساس...

full text

بررسی ویژگی های جامعه شناختی نمونه نوعی محصّل علوم دینی در حوزه علمیه قم (طلاّب دوره سطح)

این پژوهش در پی یافتن پاسخی جامعه شناختی برای این پرسش است که: «از زندگی طلاّب چه می دانیم؟» در این زمینه، سؤال های متعددی مطرح می شود که غالباً حول محور ابعاد عینی، وضعیت زندگی روزمرّه و گرایش های ذهنی طلاّب سازمان یافته است. هدف اصلی این پژوهش در گام نخست، آن است که ابعاد بیشتری از زندگی طلاّب را بشناسیم، قالبی بودن نوع زیست اجتماعی طلاّب را بشکنیم و تکثّر موجود در واقعیت زندگی آنان را تا حدی درک کن...

full text

اصول تفکر سیاسی جامعة مدرسین حوزة علمیة قم در دهة اول انقلاب

چکیده این پژوهش بر آن است تا با استفاده از نظریة تحلیل گفتمان لاکلائو و موفه توصیف جامعی از اصول تفکر سیاسی جامعة مدرسین حوزة علمیة قم را در دهة اول انقلاب ترسیم کند و با واکاوی در بیانیه های این تشکل، مؤلفه های دال مرکزی و دال های شناور گفتمان جامعة مدرسین، به ویژه دیدگاه های فقهی ـ سیاسی در این چهارچوب تبیین شود تا رابطة آن ها با یک دیگر و نحوة ارجاع این دال ها به مدلول مشخص شود. بر این اساس...

full text

عوامل و انگیزه‌های جامعه‌شناختی ورود طلاب به حوزة علمیه

حوزة علمیه یکی از مهم‌ترین نهادهای دینی جامعة ایرانی است که برخی افراد با قصد و انگیزة طلبه‌‌شدن وارد آن می‌‌شوند. انتخاب طبلگی یکی از مهم‌ترین انتخاب‌‌های جوانان با نتایج و پیامدهای دامنه‌‌داری است که، به‌رغم وجود دیگر امکان‌‌ها و انتخاب‌‌ها، برخی این مسیر را برای زندگی خود در پیش می‌‌گیرند، اما چه عواملی زمینه‌‌ساز اجتماعی تصمیم جوانان برای طلبه‌‌شدن را رقم می‌‌زند و آنان با کدام انگیزه‌‌ها ب...

full text

مقایسه میزان افسردگی در دانشجویان دانشگاه‌های علوم پزشکی و طلاب حوزه علمیه شهر قم، سال 1388

زمینه و هدف: افسردگی یک بیماری خلقی است که با احساس غم، فقدان، ناداری، خشم و احساس ناکامی بروز می‌کند. از نظر کلینیکی افسردگی یک بیماری پایدار است که بر فعالیت‌های روزمره تأثیر‌گذار است. در این مطالعه میزان افسردگی در دو قشر دانشجو و طلبه علوم دینی بررسی شده است. روش بررسی: پژوهش حاضر به‌صورت توصیفی- تحلیلی بر روی 300 دانشجوی علوم پزشکی و 300 نفر از طلاب در حال تحصیل حوزه‌های علمیه قم و با استف...

full text

My Resources

Save resource for easier access later

Save to my library Already added to my library

{@ msg_add @}


Journal title

volume 13  issue 50

pages  7- 31

publication date 2015-08-23

By following a journal you will be notified via email when a new issue of this journal is published.

Hosted on Doprax cloud platform doprax.com

copyright © 2015-2023